نظام مالیاتی عادلانه بر محور مالیات بر درآمد اشخاص

مالیات بر درآمد اشخاص ابزار منحصربه‌فردی است که نه‌تنها ابزارهای دیگر نمی­توانند جای آن را پر کنند، بلکه بهینگی عملکرد آن ابزارها نیز بعضاً در گروی وجود یک نظام مالیات بر درآمد اشخاص خوب …

مالیات بر درآمد اشخاص ابزار منحصربه‌فردی است که نه‌تنها ابزارهای دیگر نمی­توانند جای آن را پر کنند، بلکه بهینگی عملکرد آن ابزارها نیز بعضاً در گروی وجود یک نظام مالیات بر درآمد اشخاص خوب است. مالیات بر درآمد اشخاص فقط یک ابزار درآمدی نیست، بلکه یک سیستم است با اجزایی به هم مرتبط که کارکردهای مشخصی را در نظام اقتصادی ایفا می­کند. این سیستم فرهنگ خاصی را به دنبال خود دارد، فناوری مختص به خود را از حیث تجمیع اطلاعات و پردازش آنها و سازماندهی اداره مالیاتی دارد و از نظر سیاسی و اجتماعی نقش مهمی در پیوند متقابل دولت و ملت ایفا می­کند.

… می­توان مالیات بر درآمد اشخاص (شامل مالیات بر عایدی سرمایه) را طوری طراحی کرد که به نفع درآمدهای حاصل از کار و به زیان درآمدهای حاصل از سرمایه باشد و بدین‌ترتیب، نه‌تنها نابرابری میان حقوق‌بگیران و صاحبان سرمایه را کاهش دهد، بلکه انگیزه افراد برای فعالیت­های سوداگرانه را نیز کم کند.

کاهش ارزش پول اعتباری و مسئولیت دولت اسلامی

… با نقد تعریف شهید صدر; از مثلیت پول، روشن می‌شود که اصولاً پول سالم نباید در معرض نوسان ارزش باشد و بنابراین، قانونگذار و سیاستگذار پولی نمی‌تواند از یک‌سو موجب کاهش ارزش پول گشته و از سوی دیگر …

… با نقد تعریف شهید صدر; از مثلیت پول، روشن می‌شود که اصولاً پول سالم نباید در معرض نوسان ارزش باشد و بنابراین، قانونگذار و سیاستگذار پولی نمی‌تواند از یک‌سو موجب کاهش ارزش پول گشته و از سوی دیگر حکم به جبران کاهش ارزش دهد. توجه به پیامدهای گسترده پدیده کاستن از ارزش پول نشان می‌دهد که فتاوای گذشته ناشی از مفروض گرفتن نظام پول اعتباری، نگاه خرد به مسئله کاهش ارزش و دیدن آن در رابطه میان متعاملین بوده است؛ درحالی‌که– علاوه بر وجود تردیدهای جدی در نظام پول اعتباری – این مسئله، مسئله‌ای کلان بوده و توزیع ثروت را میان عموم افراد جامعه حتی بدون ورود به معامله بر هم می‌زند؛ لذا حکومت اسلامی حق ندارد سیاستی اتخاذ کند (یا نهادی را به رسمیت شناسد) که موجب کاهش ارزش پول گردد.

زکات پول رایج

در تعلق گرفتن زکات به مسکوکات طلا و نقره یا درهم و دینار و نقدین در اصطلاح فقهی، اشکال و اختلافی نیست …

در تعلق گرفتن زکات به مسکوکات طلا و نقره یا درهم و دینار و نقدین در اصطلاح فقهی، اشکال و اختلافی نیست. البته مشروط بر اینکه به حد نصاب رسیده و یک سال بر آن‌ها بگذرد. اما اینجا سخن از اسکناس‌ها و پول‌های رایج این دوران است و این سؤال که آیا زکات آن‌ها واجب است؟
مشهور میان فقیهان معاصر امامیه، این است که زکات واجب نقدین پول‌های رایج را در بر نمی‌گیرد؛ زیرا موضوع این حکم وجود ندارد؛ و در صورتی که در آن شک داشته باشیم، اصل برائت جاری می‌شود، همان‌گونه که با موارد شک در شبهات موضوعیه برخورد می‌کنیم. اما آنچه به ذهن می‌رسد، ثبوت زکات در پول‌های رایج در دوران ماست؛ پول‌هایی که معیار سنجش ارزش همه کالاها، دیه‌ها و دادوستدها بوده و با زکات آن‌ها نیاز بسیاری از فقرا برطرف می‌شود. برای اثبات این مطلب، از سه منظر استدلال می‌شود

درآمدی بر بهره، خلق پول و دلار

بانک چیست؟ آیا بانک سپرده‌های خرد را تجمیع کرده و به سرمایه‌گذاران بزرگ می‌دهد یا اینکه اساساً خودش …

بانک چیست؟ آیا بانک سپرده‌های خرد را تجمیع کرده و به سرمایه‌گذاران بزرگ می‌دهد یا اینکه اساساً خودش «از هیچ پول خلق می‌کند»؟ پاسخ تکان‌دهنده به این سؤال را در این کتاب کوچک و خواندنی می‌خوانید و درخواهید یافت چه عاملی – در حالی که سفره اقتصاد کشورمان در ۴۵ سال اخیر اندکی بیش از دو برابر شده است – حجم نقدینگی در کشور را بیش از ۳۶ هزار برابر کرده است!! و این عدم توازن عجیب که در کمتر کشوری روی می‌دهد به چه معناست و چه آثاری در پی دارد.

اینکه چگونه آمریکا که او نیز دلار «خلق می‌کند»، مانند ما دچار تورم نمی‌شود معمای جذابی است که نویسنده در ادامه کتاب بدان پرداخته و به دنبال آن به خوبی روشن می‌کند صادرات فزاینده چین به ایالات متحده بیش از آنکه به معنای بیدار شدن اژدهای خفته باشد، به معنای تسخیر این اژدها با شعبده دلار است! نویسنده با مرور وقایع پولی بین‌الملل از زمان جنگ جهانی دوم و کنفرانس برتن‌وودز به این سو، روایتی خواندنی از داستان هژمونی دلار بر اقتصاد جهانی را به خواننده تقدیم کرده است.

جبهه‌بندی معنادار اقتصاددانان غربی مخالف و موافق نرخ بهره نیز از دیگر موضوعات کتاب است که احتمالا برای بسیاری از دانشجویان اقتصاد نیز تازگی داشته باشد. در عین حال خواندن این کتاب کوتاه به عموم علاقه‌مندان مباحث اقتصادی توصیه می‌شود.

درآمدی بر بازاریابی شبکه‌ای رویکردی فقهی- اقتصادی

اگر همین تازگی توسط یکی از بازاریابان شبکه‌ای پرزنت شده‌اید، به احتمال زیاد …

اگر همین تازگی توسط یکی از بازاریابان شبکه‌ای پرزنت شده‌اید، به احتمال زیاد استفتائاتی از مراجع معظم تقلید را نیز به شما نشان داده‌اند که حاکی از مشروعیت این کسب‌وکار نو و وسوسه‌انگیز است؛ در کنار مزایای دیگری چون اشتغالزایی برای جوانان، توزیع کالای ساخت داخل و … . با این حال نزدیک‌تر به احتیاط این است که این فتاوا و تبصره‌ها و حواشی آن را از زبان یک متخصص احکام اقتصادی بشنوید:

  • آیا پورسانت، اجرت آموزش به زیرشاخه‌هاست؟ آیا می‌توان آن را هبه صاحب شرکت به بازاریاب دانست؟
  • آیا محدود بودن تعداد زیرشاخه‌ها وجه شرعی پورسانت را تصحیح می‌کند؟
  • آیا در بازاریابی شبکه‌ای اصالت با توزیع کالا و رساندن آن به متقاضیان واقعی است؟

علاوه بر پاسخ به این سؤالات  با استفاده از مدل‌سازی ریاضی، اثبات شده است که ساختار بازاریابی شبکه‌ای مشابه طرح‌های هرمی، علاوه بر کاهش رفاه اجتماعی، شکاف شدید رفاهی میان طبقات جامعه به سود سرشاخه‌ها و به زیان اعضای پایین هرم ایجاد می‌کند، افزون بر این نشان خواهد داد که اگر دغدغه اشتغال یا تولید ملی شما را وارد این عرصه کرده است این عرصه نه پاسخگویی نیاز شما و نه برطرف‌کننده مشکلات جامعه خواهد بود.

سلسله نشست‌های اقتصادنا سال ١٣٩٧

این کتاب حاصل تدوین مجموعه سخنرانی‌های علمی ارائه شده در نشست‌های « اقتصادنا» طی سال ۱۳۹۷ …

این کتاب حاصل تدوین مجموعه سخنرانی‌های علمی ارائه شده در نشست‌های « اقتصادنا» طی سال ۱۳۹۷ است که توسط هیئت اندیشه‌ورز اقتصاد و الگوی پیشرفت اسلامی حوزه علمیه خراسان در مدرسه علمیه سلیمانیه مشهد مقدس برگزار شده است. طبق هدف‌گذاری انجام شده بخش اول و عمدۀ نشست‌ها با محوریت مباحث پولی و بانکی و موضوعاتی از قبیل شناخت مسأله خلق پول و جایگاه آن در هویت بانک، ماهیت پول‌های اعتباری رایج و حقیقی یا اعتباری بودن پول در اسلام، بررسی فقهی مسأله خلق پول در نظام بانکی، تعلق زکات به پول‌های اعتباری رایج، اقتصاد سیاسی دلار و نسبت آن با مسأله خلق پول، راهکارهای جایگزین برای خلق پول عادلانه و همچنین بررسی ماهیت رمزپول‌ها (بیت‌کوین و …) می‌باشد.

در چینش موضوعات تلاش شده است حتی الامکان از نگاه‌های نو و حاوی رویکردی بدیل و انتقادی به بانکداری موجود استفاده شود تا بتوان به مدد جریان‌سازی این گفتمان‌ها، از جریان بانکداری التقاطی موجود گذر کرده و به سوی نظام پولی و مالی به واقع اسلامی حرکت نمود.

بخش دوم کتاب دربرگیرندۀ سایر نشست‌هاست که به اقتضای دیگر مسائل روز انتخاب شده است و سعی شده است هر کدام از منظر فقهی مورد واکاوی قرار گیرد؛ مسائلی از قبیل بازاریابی شبکه‌ای ، بودجه سال ٩٨ کشور و … .

درآمدی بر مصرف و بهره‌وری در اسلام

بدون شک یکی از آسیب‌های جدی در رفتارهای افراد و خانواده‌های مسلمان ایرانی، در حوزۀ مصارف آنها و میزان …

بدون شک یکی از آسیب‌های جدی در رفتارهای افراد و خانواده‌های مسلمان ایرانی، در حوزۀ مصارف آنها و میزان بهره‌وری از منابع در اختیار می‌باشد. از احساس نارضایتی عمومی مردم در عین بهره‌مندی از کالاها و خدمات مختلف، بدهکارشدن بخش عمده‌ای از جوانان و خانواده‌ها و زیربار انواع قسط رفتن ایشان، از تقلیدهای کورکورانه از مدل‌ها و سبک‌های مصرفی غربی و بیگانه با فرهنگ اسلامی ایرانی، تا مصرف بی‌ضابطۀ انرژی و هدررفت منابع حیاتی و بسیاری از مسائل دیگر، همگی نشان‌دهندۀ ضعف‌های جدی در رفتارهای مصرفی ماست.

اینکه چگونه باید مصرف کرد، چرا باید مصرف کرد و با چه انگیزه‌ای و اینکه چه چیز و چه مقدار می‌بایست مصرف نمود، چگونه می‌توان استفادۀ صحیح و بهینه از منابع داشت و آنرا ارتقاء بخشید، به‌طور کلی دامنۀ مسائل کتاب را شکل می‌دهد.

مزیت کتاب در پرداختی نو و یکپارچه به مقوله مصرف و بهره‌وری در اسلام با استفاده از آیات و روایات و استدلالات عقلی و فقهی و با رویکرد درسنامه‌ای و آموزشی و پاسخ به شبهات رایج در این زمینه می‌باشد. ضمن اینکه جهت جذابیت اثر و کاربردی کردن الگوی اسلامی مصرف در جامعه، به فراخور مباحث کادرهایی در لابلای کتاب تعبیه شده که در آن منتخبی از داستان‌های جذاب قرآنی و سیره ائمه معصومینعلیهم‌السلام، سیره و بیانات برجسته امام و رهبری، جملاتی آموزنده از متفکرین غربی و نیز سیره شهدای گرانقدر دفاع مقدس جهت الگوگیری و همچنین شواهد و آمارهایی از واقعیت‌های تلخ زندگی مصرفی جهت عبرت‌گیری عنوان شده است.

در مجموع کتاب می‌تواند به‌عنوان درسنامه آموزشی الگوی مصرف و بهره‌وری مورد استفاده عموم طلاب و دانشجویان و علاقه‌مندان قرار گیرد.

نظریه‌های عدالت اقتصادی

در میان موضوعات اجتماعی هیچ موضوعی بحث‌برانگیزتر از چیستی عدالت نیست. اگرچه این مسئله در اقتصاد …

در میان موضوعات اجتماعی هیچ موضوعی بحث‌برانگیزتر از چیستی عدالت نیست. اگرچه این مسئله در اقتصاد با پرسش از وضعیت مطلوب توزیع ثروت و درآمد درآمیخته و بحث عدالت توزیعی را به اذهان متبادر می‌کند، لکن ساحت مسأله عدالت چنان گسترده است که به تعبیر کولم «سؤال اساسی همه زندگی است». کتاب «نظریه‌های عدالت اقتصادی» سعی دارد با ارائه مختصر و مفید آراء دانشمندان درباره عدالت و چیستی آن، محققان را در دست‌یابی آسان به نظریه‌های عدالت و نقدهای وارده بر آنها یاری نماید.

این کتاب که به قلم دکتر میثم پیله‌فروش و با مقدمه آقای دکتر احمد توکلی نگاشته شده‌است می‌تواند به‌عنوان یک کتاب درسی مقدماتی برای شناخت «نظریات عدالت» در مقطع کارشناسی برای مخاطبان دانشگاهی و حوزوی استفاده شود.
کتاب مزبور با همت هیئت اندیشه‌ورز اقتصاد و الگوی پیشرفت اسلامی حوزه علمیه خراسان، آماده‌سازی و در 135 صفحه چاپ شده است به مخاطبان عرضه می‌گردد.

سلسله نشست های اقتصادنا سال ١٣٩۶

از مهم‌ترین مؤلفه‌های تحول در حوزه های علمیه، پاسخگویی به مسائل مورد ابتلای جامعه است که فوری‌ترین آن‌ها …

از مهم‌ترین مؤلفه‌های تحول در حوزه های علمیه، پاسخگویی به مسائل مورد ابتلای جامعه است که فوری‌ترین آن‌ها در شرایط فعلی مسائل اقتصادی – چه در عرصه حکمرانی و نهادسازی و چه در عرصه پاسخگویی به مطالبات جامعه علمی – است. در این راستا، هیئت اندیشه‌ورز اقتصاد و الگوی پیشرفت اسلامی حوزه علمیه خراسان، در کنار فعالیت‌های پژوهشی و آموزشی مختلف خود، اقدام به برگزاری «سلسله نشست‌های اقتصادنا» با محوریت موضوعاتی از اقتصاد نموده است که ابعاد فقهی مشهودتری دارند، تا از رهگذر تبیین دقیق و واکاوی فقهی آن‌ها، زمینه‌های لازم برای ارائه الگوهای جدید و اسلامی ایجاد گردد. مجموعه پیش رو حاصل این سلسله نشست‌ها در سال ۱۳۹۶ است که به جامعه علمی حوزه و دانشگاه تقدیم می‌گردد.

فهرست